Ministranci i Lektorzy

LITURGICZNA SŁUŻBA OŁTARZA

 

TRIDUUM PASCHALNE

Już za kilka tygodni prawdziwe wyzwanie dla Was, drodzy Ministranci – Triduum Paschalne. Jest ono centralnym wydarzeniem w liturgii całego roku kościelnego. A oto schemat  obejmujący celebrację Triduum Paschalnego od strony technicznej.

WIELKI CZWARTEK

 Pierwszy dzień Triduum Paschalnego , dzień w którym uobecnia się Ostatnią Wieczerzę, ustanowienie przez Jezusa Eucharystii i sakramentu kapłaństwa. Rankiem, jeszcze przed rozpoczęciem Triduum we wszystkich kościołach katedralnych ma miejsce szczególna msza św., tzw. Msza św. Krzyżma. Odprawia ją biskup diecezjalny wraz z kapłanami, którzy odnawiają swoje przyrzeczenia kapłańskie.

Podczas Mszy św. Krzyżma święcone są oleje chorych i  krzyżmo , które przez kolejny rok służyć będą przy udzielaniu sakramentów chrztu, namaszczenia chorych i święceń kapłańskich. Oleje, które został z zeszłego roku należy spalić.

W czwartkowy wieczór Mszą Wieczerzy Pańskiej rozpoczyna się Triduum Paschalne. Przed rozpoczęciem liturgii opróżnia się tabernakulum, w którym przez cały rok przechowywany jest Najświętszy Sakrament. Odtąd aż do Nocy Zmartwychwstania pozostaje ono puste. Msza św. ma charakter bardzo uroczysty. Jest dziękczynieniem za ustanowienie Eucharystii i kapłaństwa służebnego.

Podczas liturgii śpiewowi hymnu „Chwała na wysokości Bogu” ( nie śpiewano go przez cały Wielki Post )towarzyszy bicie w dzwony. Zamilkną one aż do Wigilii Paschalnej. Po homilii ma miejsce obrzęd umywania nóg. Główny celebrans, przeważnie jest to przełożony wspólnoty (biskup, proboszcz, przeor), umywa i całuje stopy dwunastu mężczyznom. Przypomina to gest Chrystusa wobec apostołów podczas Ostatniej Wieczerzy i wyraża prawdę, że Kościół, tak jak Chrystus, nie jest po to, żeby mu służono, lecz aby służyć.

Po Mszy św. Najświętszy Sakrament przenosi się procesyjnie do tzw. ciemnicy (na pamiątkę uwięzienia Chrystusa). Tam rozpoczyna się adoracja. Dzwony zastąpione są kołatkami, ogołaca się ołtarz z obrusa, świec i ozdób.

WIELKI PIĄTEK

 Liturgia ku czci Męki Pańskiej

Przebieg Liturgii

  • W Wielki Piątek, Kościół zgodnie ze starożytną tradycją nie sprawuje Eucharystii. Ołtarz jest całkowicie obnażony 
  • Kapłan (i diakon), ubrani w szaty mszalne koloru czerwonego, udają się w ciszy do ołtarza i po oddaniu mu czci padają na twarz. Wszyscy zgromadzeni klękają i przez pewien czas modlą się w ciszy. 
  • Pozostali kapłani, mogą być ubrani w albę i stułę koloru czerwonego. W niektórych parafiach mają także ubrany ornat. 
  • Po modlitwie, kapłan wstaje i udaje się do sedilii, tam odmawia modlitwę (bez wezwania Módlmy się) 

1.      Liturgia Słowa

  • Wyznaczeni lektorzy odczytują czytania,
  • Opis męki Pańskiej czyta się tak jak w Niedzielę Palmową
  • Homilia
  • Modlitwa powszechna – w tym dniu szczególnie rozbudowana, śpiewana przez celebransa na przemian z innym księdzem lub lektorem.
  • W tym czasie do zakrystii udają się ministranci krzyża  i ministranci światła.

2.      Adoracja Krzyża

  • Po modlitwie powszechnej rozpoczyna się kolejna część liturgii – adoracja krzyża.  
  • Krzyż jest wnoszony głównym wejściem świątyni. Lektorzy go niosący zatrzymują się trzykrotnie: pod chórem, w środku kościoła, przed ołtarzem przedsoborowym. W tym czasie kapłan śpiewa trzykrotnie wezwanie: oto drzewo krzyża… 
  • Lektorzy wraz z wnoszeniem krzyża, odsłaniają także krzyż ołtarzowy. 
  • Pozostali ministranci i cały zgromadzony lud przyklękają trzykrotnie odpowiadając na wezwanie kapłana: Pójdźmy z pokłonem. 
  • Ministranci światłą idący przed krzyżem stawiają akolitki na ołtarzu przedsoborowym i schodzą na dół. 
  • Po przyniesieniu krzyża do ołtarza i ostatnim wezwaniu kapłana,  dwóch lektorów wyprowadza służbę liturgiczną do głównej nawy. W prezbiterium pozostają tylko kapłani, oraz lektorzy podtrzymujący krzyż. Oni też jako pierwsi podchodzą i adorują krzyż przez ucałowanie. Za nimi podchodzą kolejno klerycy, lektorzy i ministranci. 
  • Dwóch lektorów udaje się do zakrystii po „koziołki” i ustawia je w głównej nawie. 
  • Po zakończeniu adoracji krzyża przez LSO, lektorzy znoszą krzyż na dół i rozpoczyna się adoracja krzyża przez wszystkich mężczyzn zgromadzonych na liturgii. Niezwykle istotną jest tutaj kwestia zachowania ładu w czasie adoracji – służba porządkowa (postawni lektorzy). W ewentualnych dysputach z pchającymi się do krzyża – kultura i stanowczość.
  • Pod koniec adoracji krzyża – ministranci ołtarza, udają się do zakrystii i wraz ceremoniarzami przygotowują ołtarz do obrzędów komunii św. – nakrywają obrusem, rozkładają korporał, mikrofon, podstawkę z mszałem.
  • Po zakończeniu adoracji krzyża lektorzy ustawiają krzyż przed ołtarzem przedsoborowym.
  • Jeden z kapłanów (ew. kleryk) przynosi Najświętszy Sakrament z ciemnicy – tam czekają już na niegotrzej lektorzy z akolitkami i welonem.

3.      Komunia święta

  • Komunię świętą przyjmujemy w głównej nawie.
  • W czasie komunii dwóch lektorów przygotowuje kadzidło, ceremoniarze przynoszą monstrancję z welonem i mikrofon bezprzewodowy.
  • Modlitwa po komunii – od sedilii.

4.      Procesja do Grobu Pańskiego.

  • Po komunii na ołtarzu pozostaje Monstrancja z welonem. Ministranci światła biorą do procesji do grobu akolitki z ołtarza. Wystawienie na ołtarzu soborowym. Ministranci z kadzidłem ustawiają się przed balaskami.

Funkcje poszczególnych ministrantów – Wielki Piątek

Ceremoniarz:

1. Przygotowuje procesje (wejścia, do adoracji krzyża, do Grobu, do zakrystii).

2. Przynosi i nakłada kapłanowi welon przy przeniesieniu Naj­świętszego Sakramentu do Grobu.

 Ministrant   księgi:

1.    W liturgii słowa uczestniczy na swoim miejscu.

2.    Po odczytaniu Męki Pańskiej  podchodzi do Celebransa z mszałem otwartym na  modlitwie  wiernych (lub  kładzie  mszał  na  ołtarzu, jeżeli  z  tego miejsca  kapłan  będzie  śpiewał  modlitwę  wiernych).

3.    Po zakończeniu modlitwy wiernych bierze mszał i podaje go Celebransowi podczas odsłonięcia krzyża – chyba, że Celebrans śpiewa aklamację

4.    Po adoracji krzyża, gdy ministranci Ołtarza nakryją obrusem ołtarz, kładzie mszał na lewą stronę ołtarza.

 Ministranci   krzyża:

Mają dzisiaj wyjątkowy dzień. W Wielki Piątek krzyż odbiera szczególną cześć, a oni pełnią swoją posługę w czasie adoracji krzy­ża. Jest to dla nich największy zaszczyt i wyróżnienie. Ich zadania są następujące:

1.      W czasie modlitwy powszechnej trzech lektorów wraz z dwoma MŚ udaje się do zakrystii, gdzie jest przygotowany krzyż i dwie świece. Zabierają krzyż i udają się przez dwór do drzwi wejściowych ołtarza. Po komentarzu wprowadzającym wnoszą krzyż przed ołtarz, trzykrotnie zatrzymując się (pod chórem kościoła; na środku kościoła; w prezbiterium).

2.      W prezbiterium ustawiają się na najwyższym stopniu ołtarza przedsoborowego. I rozpoczyna się adoracja Krzyża.

3.      (Gdy adorację zakończy służba liturgiczna znoszą krzyż na dół, koło balasek i pilnują ładu w czasie adoracji krzyża przez mężczyzn).

4.      Po zakończeniu Adoracji Krzyża, dbają o to, by krzyż został zabezpieczony przed wywróceniem.

5.      (W czasie procesji do Grobu jeden z Ministrantów Krzyża bierze krzyż procesyjny i idzie w czasie procesji między dwoma Ministrantami Światła.  W ten  sam sposób idzie w drodze powrotnej do zakrystii)

6.      Bezpośrednio po zakończeniu liturgii Ministranci Krzyża biorą krzyż i kładą go przed balaskami do adoracji dla wiernych.

Ministranci światła:

1.    W procesji wejścia idą bez świec.

2.    Po liturgii słowa dwóch z nich idzie z ministrantami Krzyża, którzy przynoszą krzyż. W czasie śpiewania aklamacji stają nieco z boku nie odkładając świec.

3.    Po odśpiewaniu aklamacji po raz 3, udają się na miejsce adoracji. Tam stają po obu stronach krzyża zwróceni  twarzami do siebie  . W czasie adoracji trzymają świece zmieniając się co jakiś czas z innymi. Każda para powinna być jednakowego wzrostu.

4.    Po zakończeniu adoracji idą obok Ministrantów Krzyża i ustawiają świece obok krzyża – na ołtarzu

5.    Inni Ministranci Światła wnoszą na ołtarz, gdy zostanie on nakryty obrusem, świece, które przynoszą z ciemnicy asystując kapłanowi przynoszącemu Najświętszy Sakrament. Świece stawiają na ołtarzu lub obok niego.

6.    W procesji do Grobu idą z zapalonymi świecami na czele obok krzyża. W ten sam sposób idą w drodze powrotnej do zakrystii.

Ministranci kadzidła:

1.    Po modlitwie pokomunijnej podchodzą do Celebransa w celu nałożenia kadzidła.

2.    W procesji do Grobu idą przed kapłanem niosącym Najświętszy Sakrament.

3.    Przy Grobie podają kadzidło do okadzenia.

4.    W drodze powrotnej idą przed Celebransami i Ministrantami Krzyża

Ministranci ołtarza:

1.    Uczestniczą z wszystkimi ministrantami w liturgii słowa i adoracji krzyża.

2.    Po adoracji nakrywają ołtarz obrusem i kładą na nim korporał.

3.    W czasie Komunii św. usługują do pateny.

4.    Po Komunii św. jeden z nich wynosi na ołtarz monstrancję i przeźroczysty welon do jej nakrycia.

5.    Po zakończeniu liturgii obnażają ołtarz.

 

WIELKA SOBOTA

 Liturgia Wigilii Paschalnej

Czynności poszczególnych ministrantów

Ceremoniarz:

1.      Przed liturgią sprawdza, czy są przygotowane wszystkie księgi liturgiczne, (jeśli będzie komunia św. pod dwoma postaciami) sprawdza przygotowanie odpowiedniej ilości kielichów, korporałów (3 szt.) i puryfikaterzy (tyle ile jest kielichów).

2.      Czuwa   szczególnie   nad  tym,   aby   były   zabrane   wszystkie przedmioty potrzebne do poświęcenia ognia i paschału

3.      Zabiera latarkę do miejsca poświęcenia ognia.

 Pomocnicy   ceremoniarza:

1.      Jeden z nich przygotowuje dodatkowo liturgię słowa i czuwa nad jej przebiegiem. Zawiera ona bowiem wiele czytań i śpiewów, a po każdym śpiewie jest modlitwa odmawiana przez Celebransa.

2.      Obsługuje mikrofon (przy poświęceniu ognia i paschału, podczas poświęcenia wody chrzcielnej).

 Lektorzy  i  psałterzyści:

Wykonują swoją zwyczajną funkcje. Uważają aby nie pomylić kolejności czytań i śpiewów. Wszystkie czytania i śpiewy są wykonywane z Lekcjonarza Mszalnego.

 Ministrant paschału:

1.      Niesie paschał do ogniska, trzyma go w czasie poświęcenia, następnie oddaje go kapłanowi lub diakonowi i idzie w procesji niosąc swoją świecę.

2.      Po dojściu do ołtarza w razie potrzeby pomaga kapłanowi włożyć paschał na świecznik.

3.      Podczas liturgii chrzcielnej, pod koniec śpiewu poświęcenia wody, podaje Celebransowi paschał do zanurzenia go w wodzie chrzcielnej. Jeżeli poświęcenie odbywa się przy chrzcielnicy, zabiera paschał i idzie do chrzcielnicy jako pierwszy za nim Celebrans i najbliższa asysta. Po poświęceniu wody, umieszcza paschał na świeczniku.

 

Ministranci ołtarza:

1.      Przed liturgią wraz z panem kościelnym przygotowują naczynia liturgiczne. Na stoliku w prezbiterium, rozkładają korporał i na nim stawiają wszystkie naczynia liturgiczne.

2.      Przygotowują także większe niż zwykle naczynie z wodą do puryfikacji.

3.      Jeśli będzie komunia św. pod dwiema postaciami – odpowiednią ilość kielichów, do których nalewają wino do ok. ¾ ich objętości.

4.      Dodatkowo przygotowują także trzy korporały i po jednym puryfikaterzu na kielich.

5.      W czasie przygotowania darów, przynoszą do ołtarza najpierw dwa korporały. Następnie pateny i puszki z chlebem i w końcu ostrożnie przynoszą kielichy z winem.

 

Ministranci światła:

Mają dziś dzień szczególny. Liturgię Wigilii Paschalnej rozpoczyna obrzęd światła. Do kościoła wnoszona jest świeca paschalna – najważniejszy znak światła.

1.      Ministranci światła 1 i 2 –  w czasie liturgii słowa, po ostatnim czytaniu ze ST, przed śpiewemChwała na wysokości Bogu, zapalają świece na ołtarzu (podczas Ewangelii nie trzymają świec).

2.      Ministrant światła 3 niesie w procesji wejścia rylec i tackę z symbolicznymi gwoździami i podaje je Celebransowi w czasie poświęcenia paschału. Później odbiera tackę i po dojściu do ołtarza zanosi ją do zakrystii i wraca do ołtarza z własną świecą.

3.      Ministrant światła 4 zabiera ze sobą do ogniska stoczek do zapalenia paschału. Po poświęceniu ognia zapala go w ognisku i podaje Celebransowi, który zapala paschał. Następnie odbiera płonący stoczek i zapala lampkę, którą niesie ceremoniarz. W czasie procesji idzie z własną świecą i w razie potrzeby – gdyby paschał zgasł wskutek przeciągu – zapala go od lampki.

4.      Ministranci światła 5 i 6 w procesji do kościoła, po poświęceniu ognia i paschału idą zaraz za paschałem.

5.      W drzwiach kościoła, po śpiewie Światło Chrystusa i odpowiedzi Bogu niech  będą  dzięki  pierwsi zapalają  świece od paschału  i   zanoszą   światło   kapłanom,   pozostałym   ministrantom i wiernym.

6.      W czasie śpiewu Orędzia wielkanocnego – Exsultetu stoją na swoich miejscach z zapalonymi świecami.

7.      Po Orędziu wielkanocnym gaszą swoje świece, zabierają świece od kapłanów i kładą je w odpowiednim, wcześniej określonym miejscu.

8.      Po zakończeniu liturgii słowa, (po homilii) idą do zakrystii po świece, które rozdają kapłanom i lektorom. Zapalają te świece po poświęceniu wody chrzcielnej i zanoszą to światło do wiernych na kościele.

 Ministrant   księgi:

1.      Zabiera ze sobą księgę przed kościół i usługuje kapłanowi w czasie poświęcenia ognia i paschału.

2.      W czasie liturgii słowa podaje celebransowi księgę po psalmie responsoryjnym każdego czytania oraz po śpiewie Chwała.

3.      Podczas  poświęcenia  wody  chrzcielnej   podtrzymuje  księgę celebransowi (szczególnie w czasie zanurzenia paschału w wodzie)

4.      Po przygotowaniu darów ofiarnych i okadzeniu kładzie mszał z pulpitem na ołtarzu.

 

Ministranci  kadzidła:

1.      Idą ze wszystkimi ministrantami do ogniska z wygaszonym kadziłem.

2.      Po poświęceniu ognia wkładają przygotowane węgielki do kadzielnicy i podchodzą do nałożenia kadzidła (bez okadzenia). Z dymiącą kadzielnicą idą na początku procesji przed paschałem.

3.      Po dojściu do ołtarza podchodzą do Celebransa celem nałożenia kadzidła i okadzenia Paschału. Po skończonej czynności wycofują aby nie przeszkadzać w śpiewie orędzia paschalnego.

4.      W czasie Mszy św. służą jak zwykle (Ewangelia, przygotowanie darów ofiarnych, Przeistoczenie).

 Ministranci   wody:

Po odnowieniu przyrzeczeń chrzcielnych Ministrant Wody nabiera z chrzcielnicy święconej wody do kociołka, podaje celebransowi kropidło i idzie z nim przez kościół. Po pokropieniu odnosi naczynie z wodą do chrzcielnicy.

 

Liturgia Wigilii Paschalnej

Przebieg Liturgii

Cz. I. Liturgia Światła

1.      Przejście do ogniska rozpalonego przed Kościołem. Wszyscy idą w ustalonym porządku i zajmują swoje miejsce.

2.      Poświęcenie ognia i przygotowanie paschału

  • Pozdrowienie wiernych
  • Wprowadzenie
  • Modlitwa poświęcenia
  • Znaki paschalne (rylec)
  • Ziarna kadzidła (pięć gwoździ na tacy)
  • Zapalenie paschału (odpalenie stoczka i podanie go celebransowi) i przekazanie go kapłanowi

3.      Procesja z paschałem

1.      Zasypanie kadzidła (nie okadza się paschału). Ministranci kadzidła udają się na początek procesji. Za nimi idzie kapłan z paschałem.

2.      Śpiew: Światło Chrystusa (w drzwiach kościoła)

3.      Śpiew: Światło Chrystusa (między chórem, a środkiem kościoła. Ministranci światła roznoszą światło do kapłanów i wiernych)

4.      Śpiew: Światło Chrystusa (przy wejściu do prezbiterium)

4.      Orędzie paschalne

  • Komentarz
  • Okadzenie księgi i paschału
  • Exsultet
  • Ministranci światła zbierają świece od kapłanów i odnoszą je w określone miejsce.

Cz. II. Liturgia Słowa

Wszystkie czytania są wykonywane zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami.

Cz. III. Liturgia Chrzcielna

1.      Kapłan w asyście ceremoniarza z mikrofonem bezprzewodowym i ministranta księgi, udaje się do otwartej chrzcielnicy.

2.      Kapłan wzywa wszystkich do modlitwy

3.      Kantorzy ew. schola śpiewają Litanię do Wszystkich Świętych

4.      Błogosławieństwo wody chrzcielnej kapłan śpiewa przy chrzcielnicy. Gdy rozpocznie śpiewMinistrant Paschału przynosi świecę paschalną i staje obok, by w odpowiednim momencie podać ją kapłanowi i pomóc wstawić do chrzcielnicy.

5.      W czasie błogosławieństwa wody chrzcielnej, Ministranci światła udają się do zakrystii i przynoszą świece, które rozdają kapłanom. Po błogosławieństwie odpalają je od światła paschału i podają kapłanom i wszystkim wiernym na kościele.

6.      Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych.

7.      Po odnowieniu przyrzeczeń chrzcielnych ministrant wody nabiera dzbankiem wody z chrzcielnicy do kociołka i podąża za kapłanem, który kropi nią lud.

8.      Po pokropieniu kapłan wraca do miejsca przewodniczenia i następuje modlitwa wiernych.

Cz. IV. Liturgia Eucharystyczna

Liturgia Eucharystyczna jest sprawowana jak zwykle. Ważnym momentem będzie Komunia święta (możliwe, że pod dwiema postaciami). Należy postarać się o utrzymanie należytego porządku w czasie jej rozdzielania.

Cz. V. Procesja Rezurekcyjna

1.      Gdy skończy się udzielanie Komunii, pomocnicy ceremoniarza i wszyscy lektorzy, którzy nie mają innej funkcji ustawiają się w porządku procesyjnym w głównej nawie kościoła. Przed kościołem czeka już ministrant (lektor) z nagłośnieniem.

2.      Kapłani i wyznaczeni wcześniej lektorzy po modlitwie po komunii udają się do Grobu Pańskiego.

3.      Kapłan wystawia Najświętszy Sakrament (przygotować w Grobie Pańskim korporał i monstrancję) i okadza go. W tym czasie kantorzy śpiewają uroczysty śpiew na cześć Zmartwychwstałego.

4.      Kapłan poucza Wiernych o znaczeniu procesji. Następnie od Ceremoniarza otrzymuje welon naramienny i intonuje Wesoły nam dzień dziś nastał…

5.      Na początku procesji niesie się krzyż procesyjny oraz figurę Zmartwychwstałego.

6.      Po powrocie procesji do ołtarza kapłan intonuje Te Deum.

7.      Kapłan odmawia modlitwę i błogosławi lud Najświętszym Sakramentem.

8.      Antyfona Regina Coeli!

 

KTO TO JEST MINISTRANT

MINISTRANT – to członek ludu Bożego, który w czasie sprawowania liturgicznych obrzędów spełnia posługę pomocniczą w sposób określony przepisami Kościoła

„Ministrare” (z łaciny) znaczy „służyć”.

Służymy Bogu, kiedy przyczyniamy się do tego, aby liturgia była piękna.
Słowo „ministrant” wskazuje szczególnie na służbę we Mszy świętej.

  • Ministrant jest POMOCNIKIEM przy sprawowaniu Mszy świętej
    i podczas innych nabożeństw liturgicznych. Ministrant usługuje księdzu, gdy przygotowywany jest ołtarz i dary ofiarne potrzebne do ofiary Mszy świętej. Pomaga również po zakończeniu Mszy świętej.
  • Ministrant jest tym, który NIESIE ZNAKI.
    Ministrant niesie pewne określone przedmioty, które dla liturgii są niezbędne. Są to przedmioty, które dla liturgii mają szczególnie ważne znaczenie. One mają ludziom wierzącym coś przedstawiać i wskazać na inną rzeczywistość.
  • Ministrant powinien sam BYĆ ZNAKIEM.
    Ministrant przez służenie wskazuje, że każde nabożeństwo liturgiczne sprawowane w kościele, jest nie tylko sprawą kapłana, lecz sprawą całej parafii i wszystkich wiernych!

Ministrant przez swoje służenie pokazuje, że „uczestniczyć w liturgii” nie znaczy tak jak w kinie albo przed telewizorem tylko słuchać czy oglądać! „Uczestniczyć w liturgii” to znaczy także współdziałać i współtworzyć ją, czynnie się w niej angażując!